VÌ SAO SAUDI ARABIA “ĐÓNG BĂNG” QUAN HỆ VỚI CANADA?

Saudi Arabia đã ngay lập tức triệu hồi Đại sứ nước này tại Canada về nước, và yêu cầu Đại sứ Canada tại Riyadh rời khỏi nước này trong vòng 24 giờ đồng hồ.

Theo Bộ Ngoại giao Saudi Arabia, lý do của những động thái trên là vì Saudi Arabia "không chấp nhận sự can thiệp vào công việc nội bộ" của Canada đối với nước này dưới danh nghĩa “bảo vệ nhân quyền”.

Không dừng lại ở đó, cùng ngày , kênh truyền hình nhà nước Al Arabiya của Saudi Arabia đưa tin chính phủ nước này đang đình chỉ các chương trình trao đổi giáo dục với Canada và cũng có kế hoạch chuyển 12.000 sinh viên nước này và các thành viên gia đình của họ học tập, nghiên cứu tại Canada để đến các quốc gia khác như Mỹ.

Không chỉ có vậy, Saudi Arabia đã chính thức "đóng băng" các hoạt động đầu tư và thương mại mới đã ký với Canada. Đồng thời, hãng hàng không nhà nước Saudia của Saudi Arabia cũng tuyên bố tạm ngừng các chuyến bay đến và đi từ Toronto của Canada.

Đây được xem là hành động đáp trả mạnh mẽ nhất của Saudi Arabia, nhằm vào một quốc gia phương Tây là Canada với lý do “can thiệp công việc nội bộ”. Cả hai nước đều là đồng minh thân cận của Mỹ, cho nên việc “đóng băng” quan hệ này sẽ có ảnh hưởng tiêu cực tới chính sách Trung Đông của Washington. Nhất là trong bối cảnh cả khu vực này có hàng loạt các vấn đề “nóng” nổi lên đan xen nhau như cuộc chiến chống khủng bố, nội chiến ở Syria, Lybia, Yemen hay cuộc xung đột Israel-Palestine…

Phản ứng trước động thái nói trên của Saudi Arabia,  ngày 6/8, Bộ Ngoại giao Canada đã bày tỏ "quan ngại sâu sắc" trước thông tin đại sứ của nước này tại Riyadh bị trục xuất. Bà Marie-Pier Baril, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Canada, nêu rõ: "Chúng tôi vô cùng quan ngại trước các thông tin truyền thông đăng tải, và đang tìm cách làm rõ tuyên bố mới đây của Vương quốc Saudi Arabia". Còn Ngoại trưởng Canada bà Chrystia Freeland ngày 6/8 cho biết: “Tôi đang nhắc đến việc trục xuất đại sứ của Canada tại Saudi Arabia. Hãy để tôi nói rõ ràng với mọi người rằng, Canada sẽ luôn luôn đứng lên vì nhân quyền ở Canada và trên toàn thế giới, trong đó có quyền của người phụ nữ”?!

Tuy nhiên, một câu hỏi được đặt ra là vì sao Saudi Arabia lại nổi cơn giận dữ như vậy đối với Canada ?

Dư luận đều biết, chính phủ tiền nhiệm của Canada đã thiết lập được mối quan hệ thân thiện với Saudi Arabia. Hai bên đã có sự hợp tác trên nhiều lĩnh vực khác nhau. Trao đổi thương mại hai chiều đạt gần 4 tỷ USD  hàng năm. Vì thế, Canada đã ký được một hợp đồng trị giá khoảng 15 tỷ USD bán xe bọc thép hạng nhẹ cho Saudi Arabia .

Tuy nhiên, thỏa thuận này đã gây lúng túng cho tân chính phủ Canada khi công chúng nước này biết được rằng những chiếc xe bọc thép đó đã được Saudi Arabia sử dụng vào các hoạt động tấn công thường dân ở Yemen. Việc này Canada cho rằng Saudi Arabia đã vi phạm nhân quyền và không thể chấp nhận được. Vì thế thời gian gần đây chính quyền Toronto đã có thái độ lạnh nhạt với Riyad.

Đấy được xem là nguyên nhân chính để có thể giải thích vì sao Saudi Arabia lại phản ứng dữ dội trước những chỉ trích của Canada xung quanh vấn đề nhân quyền. Nhất là trong bối cảnh Riyad đang đối phó với các vấn đề nội bộ nhằm ổn định tình hình chính trị đất nước.

Đến nay vẫn chưa có nhiều phản ứng quốc tế về những căng thẳng mới giữa Saudi Arabia và Canada. Tuy nhiên các quốc gia láng giềng vùng Vịnh đã lên tiếng ủng hộ Riyad. Bộ Ngoại giao Bahrain khẳng định nước này ủng hộ Saudi Arabia trong vụ bất đồng chính trị giữa nước này với Canada và không chấp nhận sự can thiệp của Ottawa vào những vấn đề nội bộ của Riyadh.

Trên tài khoản Twitter, Bộ Ngoại giao Bahrain nhấn mạnh "Vương quốc Bahrain khẳng định sự đoàn kết hoàn toàn với Vương quốc Saudi Arabia... chống lại bất kỳ ai âm mưu xâm phạm chủ quyền của nước này".

Còn các Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE) cũng lên tiếng bày tỏ quan điểm "kịch liệt phản đối" bất kỳ sự can thiệp nào vào công việc nội bộ của Saudi Arabia.

Trong một thông cáo, Bộ Ngoại giao và Hợp tác Quốc tế UAE khẳng định UAE ủng hộ hoàn toàn Saudi Arabia thực hiện hay thông qua bất cứ hành động hay chính sách nào liên quan đến công việc nội bộ của Saudi Arabia. UAE khẳng định nước này giữ vững tình đoàn kết với Riyadh chống lại bất kỳ sự can thiệp nào của nước ngoài - nhân tố có thể ảnh hưởng tới chủ quyền của Saudi Arabia.

Trong khi đó, một quan chức Ngoại giao Mỹ cho biết, Mỹ đã gửi yêu cầu chính phủ Saudi Arabia thông tin chi tiết hơn về vụ giam giữ các nhà hoạt động, đồng thời hi vọng quốc gia đồng minh này tuân thủ các nguyên tắc pháp lý xét xử công bằng.

 

 

T.M

 

Ngày 8-8-2018